Biyopsi ne zaman gerekir?
Her PSA yüksekliği biyopsi gerektirmez. Karar; PSA değerinin seyri, yaş, parmakla muayene bulgusu, prostatın hacmi, aile öyküsü ve çok parametreli prostat MR sonucu birlikte değerlendirilerek verilir.
Günümüzde biyopsi öncesinde çok parametreli prostat MR çekilmesi yaygın bir yaklaşımdır. MR, hem şüpheli bölgeyi hedeflemeyi hem de bazı hastalarda gereksiz biyopsiden kaçınmayı sağlar.
Nasıl yapılır?
Transrektal ve transperineal yol
Biyopsi iğnesi prostata iki yoldan ulaşabilir: makattan (transrektal) ya da makat ile testis torbası arasındaki ciltten (transperineal). Transperineal yolda iğne bağırsaktan geçmediği için işlem sonrası ciddi enfeksiyon riski daha düşüktür.
Füzyon biyopsi
Önceden çekilen MR görüntüleri, işlem sırasındaki ultrason görüntüsüyle bilgisayar ortamında üst üste bindirilir. Böylece MR'da şüpheli görünen bölge doğrudan hedeflenebilir; rastgele örnekleme ile gözden kaçabilecek odaklar yakalanabilir.
İşlem, uygulanan yola ve hasta durumuna göre lokal anestezi, sedasyon ya da genel anestezi altında yapılabilir.
İşlem öncesi hazırlık
- İdrar kültürü alınır; aktif enfeksiyon varsa işlem ertelenir
- Kan sulandırıcı ilaçların düzenlenmesi gerekebilir
- Koruyucu antibiyotik uygulanır
- Transrektal yol planlanıyorsa bağırsak hazırlığı istenebilir
İşlemden sonra
İlk günlerde idrarda kan görülmesi beklenen bir durumdur. Menide kahverengi renk değişikliği haftalarca sürebilir; bu zararsızdır ve kendiliğinden geçer.
Ateş, titreme, idrar yapamama ya da yoğun kanama olursa beklemeden hekime başvurulmalıdır. Biyopsi sonrası enfeksiyon seyrek görülür ancak ciddi seyredebilir.
Patoloji sonucu genellikle birkaç gün içinde çıkar. Sonuç, kanser olup olmadığını ve varsa agresifliğini (Gleason/ISUP derecesi) gösterir; sonraki adım buna göre belirlenir.
Olası riskler
- İdrarda, menide ve transrektal yolda makattan kanama
- İdrar yolu enfeksiyonu ve seyrek olarak kan dolaşımına yayılan enfeksiyon
- Geçici olarak idrar yapamama
- Ağrı ve rahatsızlık hissi
- Kanserin gözden kaçması — hiçbir biyopsi yöntemi bu ihtimali tamamen ortadan kaldırmaz; bu nedenle şüphe sürerse takip ya da tekrar biyopsi gerekebilir
Sık sorulan sorular
PSA'm yüksek, mutlaka biyopsi olmam gerekir mi?
Hayır. PSA yüksekliğinin iyi huylu prostat büyümesi, iltihap ve başka nedenleri de vardır. Biyopsi kararı; PSA'nın seyri, muayene bulgusu, prostat hacmi, yaş ve MR sonucu birlikte değerlendirilerek verilir.
Biyopsi sonucu temiz çıkarsa kanser kesinlikle yok mudur?
Biyopsi, alınan örneklerde kanser bulunup bulunmadığını gösterir. Küçük bir odak örneklemeye girmemiş olabilir. Bu nedenle şüphe sürüyorsa PSA takibi, tekrar MR ya da yeniden biyopsi gündeme gelebilir.
İşlem ağrılı mı?
Uygulanan anestezi yöntemine göre değişir. Lokal anestezi, sedasyon ya da genel anestezi seçenekleri vardır; hangisinin uygun olduğu işlem öncesinde konuşulur.
Bu sayfa ameliyatın kendisini anlatır. Hastalığın nedenleri, belirtileri ve ameliyat dışı seçenekler için: